De Nederlandse cloud is meer dan technologie alleen. Voor zorginstellingen gaat het om controle, vertrouwen en bewuste keuzes over wie toegang heeft tot de meest gevoelige data van hun patiënten.
De rol van cloud in de digitale infrastructuur van de zorg
De digitalisering van de gezondheidszorg is de afgelopen jaren in een stroomversnelling geraakt. Zorginstellingen werken dagelijks met enorme hoeveelheden data: van patiëntgegevens tot medische beelden en behandelplannen. Cloudtechnologie speelt hierin een faciliterende rol: het maakt het mogelijk om deze data efficiënt te beheren, veilig op te slaan en direct beschikbaar te maken voor zorgverleners.
De Nederlandse cloud speelt een steeds grotere rol. Zeker in sectoren zoals de zorg, waar de meest gevoelige data wordt verwerkt, groeit de behoefte aan oplossingen die veilig en schaalbaar zijn en voldoen aan wet- en regelgeving.
Cloud biedt zorgorganisaties de technische basis om samenwerking tussen ziekenhuizen en zorgverleners te versterken en nieuwe toepassingen sneller in gebruik te nemen. Tegelijkertijd brengt deze ontwikkeling nieuwe vragen met zich mee over digitale soevereiniteit, controle en afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers.
Wat is de Nederlandse cloud?
De Nederlandse cloud is een cloudomgeving waarbij de infrastructuur vanuit datacenters in Nederland wordt geleverd en onder Nederlands eigenaarschap valt. Dit betekent dat organisaties minder zeggenschap verliezen over hun data dan wanneer zij kiezen voor een cloudleverancier met eigenaarschap buiten Nederland of de EU.
Digitale soevereiniteit speelt hierin een centrale rol. Het gaat om de controle en zeggenschap die een organisatie behoudt over haar data, zonder invloed van externe partijen. Binnen het digitale domein betekent dit dat zorginstellingen bewust kiezen waar hun data wordt opgeslagen en wie er juridisch zeggenschap heeft over de aanbieder die deze data beheert.
Digitale autonomie is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Het gaat niet om volledige onafhankelijkheid, maar om het vermogen om zelf keuzes te maken en het risico op buitenlandse inmenging te beperken.
Organisaties zoals de Dutch Cloud Community spelen hierin een actieve rol: zij stimuleren samenwerking binnen de sector en zijn een aanjager van de Nederlandse cloud als volwaardig alternatief. In 2025 groeide de Dutch Cloud Community met 33 procent in leden en 57 procent in volgers, wat de groeiende belangstelling aantoont. Intermax is al jaren actief lid.
Waarom digitale soevereiniteit belangrijk is in de zorg
Voor zorginstellingen is digitale soevereiniteit direct gekoppeld aan de bescherming van patiëntgegevens en andere gevoelige informatie. Dit gaat verder dan juridische compliance alleen: het gaat ook om het vertrouwen van patiënten dat hun gegevens in Nederland blijven, om de reputatie van de instelling en om de bewuste keuze om zorg-ICT-investeringen in Nederland te houden. Sinds 15 augustus 2026 is bovendien de Cyberbeveiligingswet van kracht, de Nederlandse implementatie van de Europese NIS2-richtlijn. Deze wet verplicht organisaties in kritieke sectoren, waaronder de zorg, tot een hoger niveau van cyberbeveiliging en risicobeheer.
De locatie van een datacenter biedt op zichzelf onvoldoende zekerheid. Het gaat erom wie er juridisch zeggenschap heeft over de aanbieder die de data beheert. Dit wordt duidelijk bij wetgeving zoals de Amerikaanse CLOUD Act. Deze wet verplicht Amerikaanse cloudproviders om op vordering van Amerikaanse autoriteiten toegang te verlenen tot data, ook als die data fysiek is opgeslagen in Europese datacenters. Anders dan bij reguliere rechtshulpverzoeken kan een vordering plaatsvinden buiten het Europese rechtssysteem om, zonder tussenkomst van Europese toezichthouders, en zonder dat de betrokken zorginstelling hiervan op de hoogte wordt gesteld.
Het doel is om per workload of per applicatie een bewuste afweging te maken op basis van risicobereidheid: data en systemen die absolute controle vereisen blijven binnen de Nederlandse cloud, terwijl voor andere werklasten gekozen kan worden voor een cloudprovider met buitenlands eigenaarschap die diensten levert vanuit Nederland of Europa.
Cloud in de zorgsector: wat zien we in de praktijk?
Cloudtechnologie wordt steeds vaker toegepast binnen de zorgsector. Noordwest Ziekenhuisgroep bracht de IT-omgeving van al haar locaties, inclusief het elektronisch patiëntendossier HiX, onder bij Intermax en verlengde die samenwerking in 2022 met vijf jaar. Dit laat zien dat de Nederlandse cloud geschikt is voor kritieke zorgprocessen.
Zorginstellingen gebruiken cloud voor opslag van bestanden, e-mailcommunicatie, applicaties en samenwerking tussen zorgverleners. Software-as-a-service maakt het mogelijk om snel nieuwe toepassingen te implementeren zonder zware investeringen in eigen servers.
Data wordt binnen cloudomgevingen vaak opgeslagen op meerdere back-upsystemen om gegevensverlies te voorkomen. Dit verhoogt de continuïteit en verhoogt de beschikbaarheid van de systemen.
Nederlandse datacenters voldoen aan zeer strenge fysieke beveiligingsnormen, waaronder toegangscontrole, monitoring en redundante infrastructuur. Cloudleveranciers beschikken bovendien vaak over robuustere cybersecuritymogelijkheden dan zorginstellingen zelf kunnen opbouwen, met continue monitoring en gespecialiseerde beveiligingsteams die gevoelige data beschermen tegen cyberdreigingen en ransomware-aanvallen. Betrouwbare Nederlandse cloudorganisaties, zoals Intermax, zijn hiervoor gecertificeerd volgens NEN 7510 en ISO 27001, de normen voor informatiebeveiliging in de zorg.
Risico’s en afhankelijkheid van cloudproviders
Hoewel cloud veel voordelen biedt, zijn er ook risico’s. De afhankelijkheid van leveranciers kan leiden tot minder controle over data en hogere kosten bij contractverlenging. Overstappen naar een andere cloudomgeving kan complex zijn door technische afhankelijkheid en datamigratie.
Of een cloudprovider onder de CLOUD Act valt, hangt af van de eigendomsstructuur. Een provider zonder Amerikaanse moedermaatschappij, aandeelhouders of diensten valt buiten het bereik van deze wet. Maar zodra er een directe of indirecte band met de VS bestaat, kan de CLOUD Act alsnog van toepassing zijn. De fysieke locatie van een datacenter in Nederland maakt een provider daarmee niet automatisch tot een Nederlandse cloud. Het is daarom belangrijk dat zorginstellingen niet alleen kijken naar waar data wordt opgeslagen, maar ook wie er uiteindelijk zeggenschap heeft over de organisatie die de data beheert.
De meeste cloudinfrastructuren hanteren een gelaagde aanpak om patiëntgegevens te isoleren en toegang te controleren. Dit verkleint de kans op beveiligingslekken en zorgt ervoor dat data – voor zover mogelijk – veilig blijft.
De toekomst van de Nederlandse cloud in de zorg
De rol van de Nederlandse cloud binnen de zorg zal de komende jaren verder groeien. Het regeerakkoord 2026-2030 stelt digitale autonomie expliciet als uitgangspunt voor de overheid: strategische afhankelijkheden in cloud en data moeten doelgericht worden afgebouwd. Onze verwachting is dat andere sectoren, waaronder de zorg, snel zullen volgen.
Nederland heeft een sterke, onafhankelijke en toekomstbestendige ICT-infrastructuur nodig, inclusief betrouwbare datacenters en moderne verbindingen. Dit is essentieel om technologische ontwikkelingen te ondersteunen en de digitale economie te laten groeien.
Voor zorgorganisaties betekent dit dat zij moeten blijven investeren in een cloudstrategie die rekening houdt met veiligheid, controle en continuïteit.
Conclusie
De Nederlandse cloud biedt zorginstellingen de mogelijkheid om meer controle en zeggenschap te houden over data, opslag en digitale infrastructuur. In een sector waar patiëntgegevens centraal staan, is dit van groot belang: niet alleen juridisch, maar ook vanuit het oogpunt van patiëntvertrouwen, reputatie en de bewuste keuze om zorg-ICT-investeringen in Nederland te houden.
Digitale soevereiniteit en digitale autonomie helpen organisaties om bewuste keuzes te maken binnen een complex digitaal landschap. De kern is niet welke naam een cloudprovider draagt, maar wie er juridisch zeggenschap heeft over de aanbieder en onder welke wetgeving die valt.
Voor ziekenhuizen en andere zorginstellingen is de Nederlandse cloud daarmee een logisch vertrekpunt voor organisaties die veilig, betrouwbaar en toekomstgericht willen werken.